Анализа на Бобан Бабунски: Прв дел - Од талент до систем!

Gol.mk и поранешниот македонски репрезентативец и селектор, Бобан Бабунски, започнуваат нов проект. Отстапуваме внимание и простор на деталната анализа на нашиот експерт посветена на македонскиот фудбалот и патот до врвот на македонскиот играч. Чувствуваме дека ова е моментот да се испрати порака дека македонскиот фудбал не е мртов и дека потребен е импулс за нов почеток.

МАКЕДОНСКИОТ ПАТ ДО ЕЛИТНИОТ ИГРАЧ
ДЕЛ 1 — ОД ТАЛЕНТ ДО СИСТЕМ

Што покажуваат 35 години македонски фудбал?
Автор: Бобан Бабунски — Тренер УЕФА Про лиценца | БЕФОС

Македонија никогаш немала проблем да создаде талентирани фудбалери. Имала играчи со техника. Имала карактер. Имала фудбалска интелигенција. Имала играчи кои настапувале во силни европски клубови и првенства. Имала европски шампиони. Имала генерација до 21 година која во 2017 година се пласира на Европското првенство. Имала и сениорска репрезентација која се пласира на Европското првенство 2020.

Затоа, по 35 години независен македонски фудбал, прашањето повеќе не треба да биде: „ДАЛИ ИМАМЕ ТАЛЕНТ?“ Историјата веќе покажала дека имаме. Вистинското прашање е: „КОЛКУ ЧЕСТО УСПЕВАМЕ ТАЛЕНТОТ ДА ГО ПРЕТВОРИМЕ ВО СТАБИЛЕН ПРОФЕСИОНАЛЕН ИГРАЧ НА ВИСОКО НИВО?“

Тука започнува оваа анализа.

1. ТАЛЕНТОТ Е ПОЧЕТОК — НЕ Е КРАЕН ПРОИЗВОД
Кога ќе забележиме талентирано дете на 10, 12 или 15 години, сè уште не знаеме каков професионален играч ќе стане. Помеѓу талентот и професионалниот фудбал постои долг развоен пат. ТАЛЕНТ → СЕЛЕКЦИЈА → ТРЕНИНГ → КОНКУРЕНЦИЈА → МЛАДИНСКИ ФУДБАЛ → ПРЕМИН ВО СЕНИОРСКИ ФУДБАЛ → ВИСТИНСКИ МИНУТИ → ПРАВИЛЕН СЛЕДЕН ЧЕКОР → СТАБИЛЕН ПРОФЕСИОНАЛЕЦ → ЕЛИТНО НИВО.

На секој од овие чекори играчот може да напредува. Но на секој од нив развојот може и да се забави или прекине. Затоа талентот сам по себе не е систем. ТАЛЕНТОТ Е ПОТЕНЦИЈАЛ. СИСТЕМОТ ТРЕБА ДА ГО ПРЕТВОРИ ПОТЕНЦИЈАЛОТ ВО ВРЕДНОСТ.

2. ШТО НИ ПОКАЖУВААТ 35 ГОДИНИ?
Од осамостојувањето до денес, македонскиот фудбал имал различни периоди, генерации и резултати. Имавме индивидуални кариери на највисоко европско ниво. Имавме историски пласман на Македонија до 21 година на Европското првенство во 2017 година. Подоцна стигнавме и до првото Европско првенство со сениорската репрезентација. Тоа се значајни докази дека македонскиот фудбал може да произведе конкурентни играчи и генерации. Но тие успеси отвораат уште поважно прашање: ДАЛИ ТОА ГО ПРАВИМЕ СИСТЕМСКИ И ПОВТОРЛИВО? Еден голем играч е успех. Една голема генерација е успех. Еден историски резултат е успех. Но систем постои тогаш кога можеме да разбереме: како е создаден играчот, кои услови му помогнале, каде ги добил клучните минути, кога направил правилен следен чекор и како исти или подобри услови можеме повторно да создадеме за следната генерација.

3. ЗАТОА МОРА ДА ГО СЛЕДИМЕ ИГРАЧОТ
Не е доволно да броиме колку млади играчи сме продале во странство. Не е доволно да броиме колку професионални договори сме потпишале. Не е доволно ниту да броиме колку младински титули сме освоиле. Треба да го следиме играчот.

Што се случило со него на 16 години? Што на 18? Што на 20? Што на 23? Дали играл? Колку играл? На кое ниво играл? Дали напредувал? Дали трансферот му помогнал? Дали станал стандарден сениорски играч? И каде се наоѓа неколку години подоцна?

ВИСТИНСКОТО МЕРИЛО НА РАЗВОЈОТ НЕ Е САМО КАДЕ ИГРАЧОТ ПОТПИШАЛ. ВИСТИНСКОТО МЕРИЛО Е ШТО СТАНАЛ ИГРАЧОТ.

4. НЕ БАРАМЕ ВИНОВНИК — БАРАМЕ КАДЕ МОЖЕ ДА СЕ ПОДОБРИ ПРОЦЕСОТ
Ова е многу важно. Целта на оваа анализа не е да се каже: виновен е тренерот, виновен е клубот, виновна е федерацијата, виновен е менаџерот, виновен е родителот или виновен е играчот. Фудбалскиот развој е премногу сложен за таков едноставен одговор. Наместо тоа, треба да прашаме: КАДЕ СЕ НАМАЛУВА РАЗВОЈНАТА КОНВЕРЗИЈА? Од 100 талентирани деца — колку стигнуваат до квалитетен младински фудбал? Од нив — колку влегуваат во сениорски фудбал? Колку добиваат вистински минути? Колку стануваат стандардни професионалци? Колку стигнуваат до силна европска лига? И колку таму успеваат да останат? Кога ќе го измериме тој пат, можеме да почнеме да го подобруваме.

5. МОРА ДА НАПРАВИМЕ РАЗЛИКА МЕЃУ ФАКТ И МИСЛЕЊЕ
Во македонскиот фудбал често разговараме преку впечаток: „Оваа генерација беше одлична.“ „Овој играч беше голем талент.“ „Оваа школа работи добро.“ „Порано создававме подобри играчи.“ Можеби. Но ако сакаме да изградиме систем, мора да одиме чекор понатаму. Треба да разграничиме: ФАКТ — нешто што може да се потврди. ПОДАТОК — број со јасна дефиниција, извор и временски пресек. ПРОФЕСИОНАЛНО ИСКУСТВО — сознание стекнато преку непосредна работа и набљудување. ИНТЕРПРЕТАЦИЈА — што мислиме дека ни покажуваат податоците. ХИПОТЕЗА — идеја што треба дополнително да се провери. ПРЕДЛОГ — нешто што можеме да го примениме, измериме и тестираме. Затоа: СИЛНА ИДЕЈА НЕ СТАНУВА ФАКТ САМО ЗАТОА ШТО ЗВУЧИ ЛОГИЧНО. МОРА ДА БИДЕ ПРОВЕРЕНА.

6. ШТО САКАМЕ ДА ОТКРИЕМЕ?
Во следните девет делови нема само да зборуваме за тоа што било добро или лошо. Ќе се обидеме да го реконструираме патот на македонскиот играч. Ќе прашаме: Кој навистина стигнал до петте најсилни европски лиги? Колку таму играл? Како стигнал дотаму? Што навистина претставувала „Златната ЈУ школа“? Што се променило по 1991 година? Што можеме да научиме од генерацијата до 21 година од 2017 година? Зошто периодот од 18 до 23 години е толку важен? Каде може да се прекине развојниот пат? Како треба да се мери работата на една младинска школа? И конечно: МОЖЕМЕ ЛИ ДА ИЗГРАДИМЕ ПОВТОРЛИВ СИСТЕМ?

7. ОД ТАЛЕНТ ДО СИСТЕМ
Тука е суштината. Македонија не треба да престане да верува во талентот. Напротив. Но талентот мора да биде ставен во средина што му овозможува да се развива. Потребни се: квалитетен тренинг, соодветна конкуренција, добро обучени тренери, индивидуален развоен план, правовремен премин кон повисоко ниво, сениорски минути, правилен избор на следниот клуб и постојано мерење на напредокот.

Тогаш прашањето повеќе не е: „Дали ќе ни се појави нов голем играч?“ Туку: „КАКВА СРЕДИНА ТРЕБА ДА СОЗДАДЕМЕ ЗА ПОГОЛЕМ БРОЈ ИГРАЧИ ДА ДОБИЈАТ РЕАЛНА МОЖНОСТ ДА СТИГНАТ ДО СВОЈОТ МАКСИМУМ?“ Тоа е преминот: ОД СЛУЧАЈНОСТ КОН ПРОЦЕС. ОД ПОЕДИНЕЧЕН УСПЕХ КОН ПОВТОРЛИВОСТ. ОД ТАЛЕНТ КОН СИСТЕМ.

КЛУЧЕН ЗАКЛУЧОК НА ДЕЛ 1
35 години македонски фудбал ни покажуваат дека потенцијал постои. Имаме примери на играчи што стигнале до европската елита. Имаме историски младински и сениорски репрезентативни достигнувања. Но вистинското прашање за иднината е: КАКО УСПЕХОТ ДА НЕ БИДЕ ИСКЛУЧОК — ТУКУ РЕЗУЛТАТ НА ПРОЦЕС ШТО МОЖЕМЕ ДА ГО РАЗБЕРЕМЕ, МЕРИМЕ, ТЕСТИРАМЕ И ПОДОБРУВАМЕ? За да почнеме да одговараме, прво мора да утврдиме што навистина се случило. Затоа во Дел 2 преминуваме од општата слика кон бројките:

НАСКОРО: ДЕЛ 2 - ДЕЛ 2 — КОЈ НАВИСТИНА УСПЕАЛ ВО ПЕТТЕ НАЈСИЛНИ ЕВРОПСКИ ЛИГИ?  Не само кој стигнал. Туку: КОЈ ИГРАЛ? КОЛКУ ИГРАЛ? И КОЛКУ ДОЛГО УСПЕАЛ ДА ОСТАНЕ?